TEMEL YATIRIM RİSKLERİ VE RİSKLERİN ÖLÇÜMÜ
 Yatırımcılar Fon'a yatırım yapmadan önce Fon'la ilgili temel yatırım risklerini değerlendirmelidirler. Fon'un maruz kalabileceği temel risklerden kaynaklanabilecek değişimler sonucunda Fon birim pay fiyatındaki olası düşüşlere bağlı olarak yatırımlarının değerinin başlangıç değerinin altına düşebileceğini yatırımcılar göz önünde bulundurmalıdır.

Fon'un Maruz Kalabileceği Riskler Şunlardır:

 
1. Piyasa  Riski:  Piyasa riski ile borçlanmayı temsil eden finansal araçların, ortaklık  paylarının, diğer menkul kıymetlerin, döviz ve dövize endeksli finansal  araçlara dayalı türev sözleşmelere ilişkin taşınan pozisyonların  değerinde, faiz oranları, ortaklık payı fiyatları ve döviz kurlarındaki  dalgalanmalar nedeniyle meydana gelebilecek zarar riski ifade  edilmektedir. Söz konusu risklerin detaylarına aşağıda yer verilmektedir:

 
 
• a-  Faiz Oranı Riski:  Fon portföyüne faize dayalı varlıkların (borçlanma aracı, ters repo vb)  dahil edilmesi halinde, söz konusu varlıkların değerinde piyasalarda  yaşanabilecek faiz oranları değişimleri nedeniyle oluşan riski ifade  eder.

 
• b-  Ortaklık Payı Fiyat Riski: Fon portföyüne ortaklık payı dahil edilmesi  halinde, fon portföyünde bulunan ortaklık paylarının fiyatlarında meydana  gelebilecek değişiklikler nedeniyle portföyün maruz kalacağı zarar  olasılığını ifade etmektedir.

 
• c-  Kar Payı Oranı Riski:  Fon portföyüne kira sertifikası, katılma hesabı gibi kâra katılım olanağı  sağlayan katılım finans ürünlerinin dahil edilmesi durumunda, söz konusu  yatırımların getiri oranındaki değişimler nedeniyle maruz kalınabilecek  zarar olasılığıdır.

 
• ç-  Kur Riski:  Fon portföyüne yabancı para cinsinden varlıkların dahil edilmesi halinde,  döviz kurlarında meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle Fon'un maruz  kalacağı zarar olasılığını ifade eder.

 
• d-  Kıymetli Madenlere Yatırım Yapılmasından Kaynaklanan Risk: Fon portföyünde  bulunan altın ve diğer kıymetli maden fiyatlarında meydana gelebilecek  değişiklikler nedeniyle portföyün değer kaybetme olasılığını ifade  etmektedir.

 
 
2. Karşı  Taraf Riski:  Karşı tarafın sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmek  istememesi ve/veya yerine getirememesi veya takas işlemlerinde ortaya  çıkan aksaklıklar sonucunda ödemenin yapılamaması riskini ifade  etmektedir.

 
3. Likidite  Riski:  Fon portföyünde bulunan finansal varlıkların istenildiği anda piyasa  fiyatından nakde dönüştürülememesi halinde ortaya çıkan zarar  olasılığıdır.

 
4. Kaldıraç  Yaratan İşlem Riski:  Fon portföyüne türev araç (vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri), saklı  türev araç, swap sözleşmesi, varant, sertifika dahil edilmesi, ileri  valörlü tahvil/bono ve altın alım işlemlerinde ve diğer herhangi bir  yöntemle kaldıraç yaratan benzeri işlemlerde bulunulması halinde,  başlangıç yatırımı ile başlangıç yatırımının üzerinde pozisyon alınması  sebebi ile Fon'un başlangıç yatırımından daha yüksek zarar kaydedebilme  olasılığı kaldıraç riskini ifade eder.

 
5. Operasyonel  Risk:  Fon'un operasyonel süreçlerindeki aksamalar sonucunda zarar oluşması  olasılığını ifade eder. Operasyonel riskin kaynakları arasında kullanılan  sistemlerin yetersizliği, başarısız yönetim, personelin hatalı ya da  hileli işlemleri gibi kurum içi etkenlerin yanı sıra doğal afetler,  rekabet koşulları, politik rejim değişikliği gibi kurum dışı etkenler de  olabilir.

 
6. Yoğunlaşma  Riski:  Belli bir varlığa ve/veya vadeye yoğun yatırım yapılması sonucu Fon'un bu  varlığın ve vadenin içerdiği risklere maruz kalmasıdır.

 
7. Korelasyon  Riski:  Farklı finansal varlıkların piyasa koşulları altında belirli bir zaman  dilimi içerisinde aynı anda değer kazanması ya da kaybetmesine paralel  olarak, en az iki farklı finansal varlığın birbirleri ile olan pozitif  veya negatif yönlü ilişkileri nedeniyle doğabilecek zarar ihtimalini ifade  eder.

 
8. Yasal  Risk:  Fon'un katılma paylarının satıldığı dönemden sonra mevzuatta ve  düzenleyici otoritelerin düzenlemelerinde meydana gelebilecek  değişiklerden olumsuz etkilenmesi riskidir.

 
9. İhraççı  Riski:  Fon portföyüne alınan varlıkların ihraççısının yükümlülüklerini kısmen  veya tamamen zamanında yerine getirememesi nedeniyle doğabilecek zarar  ihtimalini ifade eder.

 
10. Açığa  Satış Riski:  Fon portföyü içerisinden açığa satış yapılan finansal enstrümanların  piyasa likiditesinin daralması sebebiyle ödünç karşılığı ve/veya doğrudan  açığa satış imkanlarının azalması durumunu ifade etmektedir.

 
11. Etik  Risk:  Dolandırıcılık, suistimal, zimmete para geçirme, hırsızlık gibi nedenler  ile Fon'u zarara uğratabilecek kasıtlı eylemler ya da Kurucu'nun itibarını  olumsuz etkileyecek suçların (örneğin, kara para aklanması) işlenmesi  riskidir.

 
12. Baz  Riski:  Vadeli işlem kontratlarının cari değeri ile konu olan ilgili finansal  enstrüman spot fiyatının aldığı değer arasındaki fiyat farklılığı  değişimini ifade etmektedir. Sözleşmede belirlenen vade sonunda vadeli  fiyat ile spot fiyat birbirine eşit olmaktadır. Ancak fon portföyü  içerisinde yer alan ilgili vadeli finansal enstrümanlarda işlem yapılan  tarih ile vade sonu arasında geçen zaman içerisinde vadeli fiyat ile spot  fiyat teorik fiyatlamadan farklı olabilmektedir. Dolayısı ile burada Baz  Değer'in sözleşme vadesi boyunca göstereceği değişim riskini ifade  etmektedir.

 
13. Teminat  Riski:  Türev araçlar üzerinden alınan bir pozisyonun güvencesi olarak alınan  teminatın, teminatı zorunlu haller sebebiyle likidite etmesi halinde  piyasaya göre değerleme değerinin beklenen türev pozisyon değerini  karşılayamaması veya doğrudan, teminatın niteliği ile ilgili  olumsuzlukların bulunması olasılığının ortaya çıkması durumudur.

 
14. Opsiyon  Duyarlılık Riskleri:  Opsiyon portföylerinde risk duyarlılıkları arasında, işleme konu olan spot  finansal ürün fiyat değişiminde çok farklı miktarda risk duyarlılık  değişimleri yaşanabilmektedir. Delta; opsiyonun yazıldığı ilgili finansal  varlığın fiyatındaki bir birim değişmenin opsiyon priminde oluşturduğu  değişimi göstermektedir. Gamma; opsiyonun ilgili olduğu varlığın  fiyatındaki değişimin opsiyonun deltasında meydana getirdiği değişimi  ölçmektedir. Vega; opsiyonun dayanak varlığının fiyat dalgalanmasındaki  birim değişimin opsiyon priminde oluşturduğu değişimdir. Theta; risk  ölçümlerinde büyük önem taşıyan zaman faktörünü ifade eden gösterge olup,  opsiyon fiyatının vadeye göre değişiminin ölçüsüdür. Rho ise faiz  oranlarındaki yüzdesel değişimin opsiyonun fiyatında oluşturduğu değişimin  ölçüsüdür.

 
15. Yapılandırılmış  Yatırım/Borçlanma Araçları Riski: Yapılandırılmış  yatırım/borçlanma araçlarına yapılan yatırımın beklenmedik ve olağandışı  gelişmelerin yaşanması durumlarında vade içinde veya vade sonunda  tamamının kaybedilmesi mümkündür. Yapılandırılmış yatırım/borçlanma  araçlarının dayanak varlıkları üzerine oluşturulan stratejilerin  getirisinin ilgili dönemde negatif olması halinde, yatırımcı vade sonunda  hiçbir gelir elde edemeyeceği gibi vade sonunda yatırımlarının değeri  başlangıç değerinin altına düşebilir. Yapılandırılmış yatırım/borçlanma  araçlarına yatırım yapılması halinde karşı taraf riski de mevcuttur.  Yatırımcı, yapılandırılmış yatırım/borçlanma araçlarına ilişkin olarak  şirketin kredi riskine maruz kalmakta ve bu risk ölçüsünde bir getiri  beklemektedir. Yapılandırılmış yatırım/borçlanma araçlarında yatırımcılar  ihraççının ödeme riskini de almaktadır. Ödeme riski ile ihraççı kurumun  yapılandırılmış yatırım/borçlanma araçlarından kaynaklanan  yükümlülüklerini yerine getirememe riski ifade edilmektedir. Olağandışı  korelasyon değişiklikleri ve olumsuz piyasa koşullarında ortaya  çıkabilecek likidite sorunları yapılandırılmış yatırım/borçlanma araçları  için önemli riskler oluşturmaktadır. Piyasa yapıcılığı olmadığı durumlarda  yapılandırılmış yatırım/borçlanma araçlarının likidite riski üst seviyededir.

 

Risk tanımlamaları Kurul düzenlemeleri ve piyasa gelişmeleri takip edilerek düzenli olarak gözden geçirilir ve önemli gelişmelere paralel olarak güncellenir.

Risk Ölçüm Esasları

Fonun yatırım stratejisi ile yatırım yapılan varlıkların yapısına ve risk düzeyine uygun bir risk yönetim sistemi oluşturulmuştur.

Şirket türev araçlardan kaynaklanan riskleri de içerecek şekilde, fon portföyünün içerdiği tüm piyasa risklerini kapsayan "Riske Maruz Değer" (RMD) yöntemini risk ölçüm mekanizması olarak seçmiş ve risk yönetim sistemini de bu ölçüm modelini esas alarak oluşturmuştur.

RMD, belirli güven aralığında ve ölçüm süresi içinde bir fon portföyünün kaybedebileceği maksimum değeri ifade etmektedir. RMD, piyasa fiyatlarındaki hareketler nedeniyle edilecek zarar limitini değil, belirli varsayımlar altındaki muhtemel zarar limitini göstermektedir. Riske Maruz Değer, günlük olarak, tek taraflı %99 güven aralığında, tarihsel gözlem yöntemi, 20 iş günü elde tutma süresi ve en az 1 yıllık (250 iş günü) gözlem süresi kullanılarak hesaplanır. Ancak olağan dışı piyasa koşullarının varlığı halinde gözlem süresi kısaltılabilir. RMD hesaplamalarına fon portföyünde yer alan tüm varlık ve işlemler dahil edilebilir. Türev araçlardan kaynaklanan riskler de bu kapsamda dikkate alınır.

Fon'un mutlak riske maruz değeri fon toplam değerinin %50'sini aşamaz.

Portföye dahil edilen borsa dışı türev araç ve swap sözleşmeleri karşı taraf riskine yol açar. Karşı taraf riski Rehber'de belirlenen piyasaya göre ayarlama yöntemiyle (mark to market) hesaplanır.

Diğer risk faktörlerine dair ölçümler Mevzuatta, fonun bağlı olduğu şemsiye fonun içtüzüğünde ve izahnamede yer alan fon sınırlamaları doğrultusunda ölçülür.

Likidite riski hesaplamalarında portföyün içinde yer alan sermaye piyasası araçlarının tarihsel işlem hacim ortalamaları değerlendirilir. Değerlendirme sürecinde, her bir ortaklık payı için son 250 iş gününde oluşan günlük işlem hacimlerinin ortalaması ile o ortaklık payının fon portföyündeki miktarı karşılaştırılır; her bir borçlanma aracı için son 250 iş gününde, 125 iş gününde ve 20 iş gününde oluşan günlük işlem hacimlerinin ortalamasının yüksek olanı ile o borçlanma aracının fon portföyündeki miktarı karşılaştırılır.

Fon Portföyündeki Varlık ve İşlemlerin Değerleme Esasları

Fonların portföyündeki varlıkların değerinin, Yatırım Fonlarının Finansal Raporlama Esaslarına İlişkin Tebliğ'inin (II-14.2) 9. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 ile 6 nolu alt bentleri kapsamında tespit edilir.

Yatırım Fonlarının Finansal Raporlama Esaslarına İlişkin Tebliğ'inin 9. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 7 ve 8 nolu alt bentleri kapsamında varlıklara yatırım yapılacak olması halinde, anılan varlıklara ilişkin değerleme esaslarının söz konusu Tebliğ'de ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği tarafından hazırlanan "Kolektif Yatırım Kuruluşu Portföylerinde Yer Alan Varlıkların Değerleme Esaslarına İlişkin Yönerge"de öngörüldüğü şekilde tespit edilecektir.

Kaldıraç Yaratan İşlemler:

Fon portföyüne kaldıraç yaratan işlemlerden; borsadan veya borsa dışından, riskten korunma ve/veya yatırım amacıyla Fon'un türüne ve yatırım stratejisine uygun olacak şekilde faiz, döviz/kur, emtia, kıymetli madenler, finansal endeksler, ortaklık payı, ortaklık payı endeksleri, diğer sermaye piyasası araçlarına ve fon portföyüne alınabilecek diğer varlıklara dayalı türev araç (vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesi), saklı türev araç, swap sözleşmesi, varant, sertifika, ileri valörlü tahvil/bono ve altın alım işlemleri ve diğer herhangi bir yöntemle kaldıraç yaratan benzeri işlemler dahil edilecektir.

Kaldıraç yaratan işlemler nedeniyle Fon'un başlangıç yatırımından daha yüksek zarar kaydedebilme olasılığı bulunmaktadır. Kaldıraç yaratan işlemlerden kaynaklanan riskin ölçümünde Rehber'de belirlenen esaslar çerçevesinde "Mutlak Riske Maruz Değer" (Mutlak RMD) yöntemi kullanılacaktır. Fon'un mutlak riske maruz değeri, fon toplam değerinin %50'sini aşamaz.

Kaldıraç yaratan işlemlere ilişkin olarak araç bazında ayrı ayrı hesaplanan pozisyonların mutlak değerlerinin toplanması (sum of notionals) suretiyle ulaşılan toplam pozisyonun fon toplam değerine oranına "kaldıraç" denir. Fon'un kaldıraç limiti %1000'dir.

Kaldıraç yaratan işlemlere ilişkin pozisyon hesaplamasında Rehber kapsamında belirtilen esaslar uygulanır.

Fon portföyüne yapılandırılmış yatırım/borçlanma aracı dahil edilebilecek olup, kredi riskine dayalı yatırım aracı saklı türev araç niteliğindedir. Fon portföyüne alınan yapılandırılmış yatırım/borçlanma araçlarının saklı türev araç niteliği taşıyıp taşımadığı Kurucu tarafından değerlendirilerek söz konusu değerlendirmeyi tevsik edici belgeler Kurucu nezdinde muhafaza edilir. Yapılandırılmış yatırım/borçlanma aracının saklı türev araç niteliğinde olması halinde, risk ölçümüne ilişkin olarak Rehber'de yer alan esaslar uygulanır.